Topbeloningen in de particuliere sector

Topbeloningen in de particuliere sector

Vorige week heeft de Tweede Kamer een gesprek gehad met de voorzitter van de Raad van Commissarissen van de ING, de heer van der Veer, om over de voorgestelde forse verhoging van het salaris van de voorzitter van de Raad van Bestuur van de ING, de heer Hamers, van gedachten te wisselen. Ze bleken zelfs niet een gemeenschappelijke taal te spreken. De ene partij wees erop dat de logica van de vrije markt inhoudt dat toptalenten weggaan als ze niet naar hun productiviteit worden beloond. De andere partij bleek moreel verontwaardigd over het feit dat een bank die pas nog door de overheid is gered, nu al weer zulke forse salarissen wil gaan betalen. De argumenten staan niet tegenover elkaar – ze schuiven langs elkaar heen. Er liggen echter visies op de werking van economieën aan ten grondslag, die wel degelijk sterk van elkaar verschillen. En daar valt wel over te praten, zonder dat er direct morele oordelen worden geveld.

De ING gaat uit van de liberale economische visie, waarin vrije markten met elkaar een stabiel systeem vormen, die op lange termijn ten goede komt aan alle mensen. Als de prijzen op de markten niet flexibel mogen zijn, functioneert het systeem niet meer. Als toptalenten niet naar marktwaarde worden beloont, gaan ze weg of worden ontmoedigd hun energie te geven. Zo simpel is het, en als er toch moreel moet worden geoordeeld: wie zand in deze fantastische machine gooit, onthoudt vele mensen economische vooruitgang. Van der Veer: “als we onze topman niet financieel kunnen belonen, dan zoeken we andere manieren om hem toch te waarderen”.

De Tweede Kamer komt vooral met een moreel argument. Maar dat maakt, terecht, geen enkele indruk op liberaal denkende economen. De Kamer zal met een alternatieve analyse moeten komen, die aangeeft dat matiging van topsalarissen een positieve bijdrage levert aan de economische en maatschappelijke ontwikkeling. In tegenstelling tot de liberale analyse – die het monopolie aan de universiteiten en bedrijfsopleidingen heeft – ligt die niet voor het oprapen. Toch bij dezen een poging om een beeld te schetsen, die opdoemt na lezing van veel alternatieve literatuur, zoals de post-Keynesiaanse en radicaal-economische benadering, de sociale en de gedragseconomie, en de economische sociologie, waaronder financiële sociologie. Markten blijken strenge regulering nodig te hebben om te werken op een manier zoals de liberalen dat in hun utopische tekstboeken beschrijven. Irrationeel gedrag leidt tot systematische fouten van belangrijke besluitvormers. Immoreel gedrag, vaak op basis van vooroordeel, wordt vaak in groepsverband gerationaliseerd en gerechtvaardigd. Grote bedrijven en ambtenaren vinden elkaar via netwerken en nemen de dominante visies van de particuliere sector over. Dit gedrag moet worden doorbroken, te beginnen bij het opheffen van het liberale monopolie aan de universiteit en bij bedrijfsopleidingen, banken en ministeries. Meer regulering is nodig om te voorkomen dat er nieuwe crises komen, en we hebben meer mensen op hoge posten nodig, die de doelen en analyses kennen en onderschrijven, die bij de Europese ‘stakeholder-values’ horen. De uitkomst van dat debat staat natuurlijk niet bij voorbaat vast. Het is zelfs mogelijk dat we over tien jaar moeten concluderen, dat Van der Veer en Hamers gelijk hadden, hoe slecht ze het ook beargumenteerden. Maar een toptalent, die zich thuis voelt in de Angelsaksische wereld, kan niet goed functioneren in een Europees land als Nederland.

Tweede Kamer, pak de oorzaken aan, te beginnen bij de universiteiten: doorbreek het liberale monopolie.

Piet Keizer

Associate Professor of Economic Methodology

Utrecht University School of Economics

05-04-2018

Advertisements
This entry was posted in Columns, Multidisciplinary Economics and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s